In Aan het woord komen burgers aan het woord over hun betrokkenheid bij het platteland. In dit nummer Mirjam Soegies en Floor Riethorst, deelnemers aan het project ‚Adopteer een koe’.
Op zoek naar Elisabeth in De Biesbosch
Twee Arnhemse boezemvriendinnen, verknocht aan het stadsleven, adopteerden twee koeien van de familie Saarloos. Enthousiast bezoeken ze `hun’ koeien zeker twee keer per jaar. `We hebben het gevoel dat we bijdragen aan iets positiefs. Gaan nu ook bewuster met natuur en milieu om.’
Tekst: Dorine Hermans Fotografie: Hans Vissers
`Mijn koe Elizabeth stuurt me nog net geen tekeningen’,
zegt Floor Riethorst (28), een Arnhemse directiesecretaresse. `Maar ik heb wel een fotootje van haar in mijn portemonnee.’ Met een Gucci-zonnebril op de neus en een Esprit-tasje aan de arm ploetert ze door een modderig weiland in De Biesbosch. Op zoek naar ‘haar’ koe, de Schotse Hooglander Elizabeth. Naast haar, in laklaarsjes, loopt Elizabeths mede-adoptiemoeder, Mirjam Soegies (28), counselor bij een Regionaal Opleidingscentrum. `Is dat Grace niet?’ roept Mirjam, wijzend naar een rietbos waarachter iets beweegt. Grace is Elisabeths dochter, ook door de twee Arnhemse vriendinnen geadopteerd. `We hebben Grace voor de neus van een kaper op de kust moeten wegsnaaien. We zeiden: ‘Geen sprake van, die blijft in de familie’.’
`Nee, dat is Grace niet’, zegt boer Jan Saarloos (43), de eigenaar van de populaire koeien. Hij loopt als gids voor Mirjam en Floor uit om zijn Schotse Hooglanders te lokken. Buitenman Jan – blozend gezicht, ferme laarzen – en de stadse dames kennen elkaar nu bijna drie jaar, via de actie `Adopteer een koe’ van de Stichting Milieubewustzijn. Het idee voor die actie ontstond als lichtpuntje in de ellende van de MKZ-crisis in 2001. Vier jaar later hebben 2000 Nederlanders samen 2100 koeien geadopteerd bij 117 boeren. Tegen betaling van 45 euro per jaar per koe. Dat geld gaat naar de boer, die in ruil een of twee keer per jaar een open dag organiseert. De Stichting Milieubewustzijn controleert of iedereen zich aan de regels houdt, en of boeren bijvoorbeeld geen koeien laten adopteren die niet bestaan. Het beoogde gevolg van de actie is dat boeren en burgers, als producenten en consumenten, meer bij elkaar betrokken raken.
In het geval van Jan en de Arnhemse boezemvriendinnen is dat gelukt. De kans dat ze elkaar zonder de actie hadden leren kennen is minimaal. Mirjam en Floor gaan op in het stadse leven, Jan woont met zijn gezin op een onbewoond eilandje, De Vischplaat, in de Biesbosch bij Drimmelen, waar je alleen per boot kunt komen. Als het erg vriest alleen per helicopter. `Je zult de mozzarella vergeten zijn’, huivert Floor, wier hobby winkelen is. Ellie en Jan winkelen vooral in hun eigen kelder, waar een overlevingsvoorraad ligt. Hun enige dagelijkse lijflijke contact met de buitenwereld vormt de postbode, die speciaal een bootje heeft aangeschaft om de Saarlozen en drie andere adressen te bezoeken. Daar doet hij dagelijks minstens drieënhalf uur over.
Koe Elizabeth houdt zich schuil, ofschoon Jan verleidelijk met voerbakken rammelt. Zijn wilde Schotse Hooglanders zijn een beetje schuw als de baas gezelschap heeft. Mirjam: `Ze aarden niet naar hun adoptieouders.’ Eindelijk doemen de enorme gestalten op tussen de struiken in de verte. Floor en Mirjam trekken in vervoering hun fototoestellen: `Dit geloof je pas als je het ziet. Wat zijn het toch prachtige reuzeknuffels. Daar is Elizabeth! Ik herken haar direct!’
Terwijl Jan op de koeien afloopt, blijven Floor en Mirjam op veilige afstand staan. `Tijgers lijken ook heel aaibaar’, legt Floor uit. `Ik vind het niet erg als Jan ons in de gaten blijft houden. Zal ik mijn jas binnenste buiten aandoen, die is zo rood.’ Ze wordt nerveus als ze een `reuzeknuffel’ met scherpe horens dichterbij ontdekt. Opgelucht: `Gelukkig, ze is hoogzwanger, die rennen we er uit, ik weet hoe dat voelt.’
Jan zegt: `Dat is de moeder van Elisabeth.’ ‚Grace’s oma’, dweept Mirjam. `Elisabeth krijgt een nakomelingzusje.’ Oma zet het op een drafje, op de voerbakken af. `Jáan!’ roept Floor, en springt bijna in Jans armen. De fotograaf plaagt: `Blijf nou op ooghoogte met die koeien. Anders worden ze link.’ Mirjam: `Ja, met giraffen is dat ook zo.’
Later, in de keuken van zijn boerderij, aan de thee van zijn vrouw Ellie (43), lacht Jan nog na. ‚Het is altijd leuk als Mirjam en Floor hier zijn. Ze hebben humor. Dan vallen alle verschillen weg.’ Ellie Saarloos: ’De eerste keer dat ik ze zag, dacht ik: ’Nou, als die mooie kleren maar schoon blijven.’ Maar ze stellen slimme vragen. Het interesseert ze gewoon écht wat we doen, dat merk je.’
Ze zijn niet de enigen. De club adoptievrienden van de Schotse Hooglanders van de familie Saarloos bestaat nu uit ongeveer vijftig personen. Ze wonen overal: Amsterdam, Den Haag, Naaldwijk. Het gezelschap ontmoet elkaar geregeld op de open dagen die de familie Saarloos twee keer per jaar organiseert. Daarnaast onderhoudt Ellie ook nog een bloeiend contact via nieuwsbrieven, waarin ze op de hoogte houdt van het wel en wee van de koeien; wie er ziek is, wie er gekalfd heeft. In dat laatste geval mag de adoptie-eigenaar van de moeder een naam bedenken. `Daar wordt veel werk in gestoken,’ zegt Jan. `Ze komen met historische namen, of popsterren, en een hele uitleg erbij.’ Een greep uit de lijst: Eminem, Farao, Goliath, Pollux. Die laatste is van de ouders van Floor.`Ze zijn door mij aangestoken, ja’, zegt Floor. ‚Net als mijn vriend, die is meegeweest naar een open dag. En op mijn werk hebben we een zeskamp georganiseerd met als hoofdprijs een adoptiekoe.’ Zelf ontdekte ze het project bij het winkelen in de Body Shop. Mirjam: ’Floor is dol op koeien, die was meteen verkocht. Nou, als zij iets in haar hoofd heeft houdt het op.’
Waarom zijn Floor en Mirjam zo enthousiast? Wat levert het hen op? ‚Een hoop lol, maar ook een directe band met de natuur, en het gevoel dat ik een piepkleine bijdrage lever aan iets positiefs’, zegt Floor. ‚Als een soort tegenwicht tegen het negatieve.’ Mirjam: ’Je voelt je deel van het geheel hier. Je hebt contact met de basis. Ik merk dat dat invloed heeft op je manier van leven. Ik eet nu nog bewuster dan ik al deed, gooi geen chloor meer in de wc, en gebruik geen make up waarvoor op dieren is geëxperimenteerd.’
Ook Jan Saarloos krijgt iets terug: ‚Ik ben positiever gaan denken over burgers. Het geeft energie dat al die mensen volgen wat ik hier doe.’ Natuurlijk is het geld dat hij met de actie verdient ook belangrijk voor hem: `Voor 45 euro hou je geen Schotse Hooglander, maar elk beetje is meegenomen. We hebben het nodig, het boeren wordt tegenwoordig steeds moeilijker.’
Als boer zou hij graag zien dat zijn zoon Jan (17) het ooit voortzet, maar als vader schrikt hij terug voor die gedachte: ’Ik gun hem een goed leven en door alle moderne regels is het steeds moeilijker om dat op De Vischplaat te hebben.’ Het zou hem aan het hart gaan als het bedrijf niet meer in de familie zou blijven, dat wel. Het bedrijf werd opgericht door Jans grootouders in 1929, voortgezet door Jans ouders, en Jan is er geboren en getogen. Om bij te verdienen naast hun melkvee zijn Jan en Ellie Schotse Hooglanders gaan houden voor de vleesproduçtie. Daarnaast hebben ze een kleine camping, die niet mag uitdijen vanwege de locatie in een natuurpark.
Omdat ze ondanks alle beperkingen op hun eiland het familiebedrijf tot nu toe draaiend weten te houden, zijn Ellie en Jan in november 2004 door de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie Regio West-Brabant uitgeroepen tot Ondernemers van het Jaar. Mirjam: ’Het is knap wat Jan en Ellie voor elkaar krijgen. En alle adoptievrienden hopen dat Jan junior het bedrijf kan voortzetten. Schrijf dat alsjeblieft op.’ Jan Saarloos lacht: `Het lijkt wel het project `Adopteer een boer’.’
Buiten wacht de boot. Ellie vaart ons terug naar de bewoonde wereld. Als we omkijken lijkt het of er iets beweegt in de struiken. Met vervaarlijke horens aan weerskanten.
Boer Jan Saarloos: ‚Ik ben positiever gaan denken over burgers. Het geeft energie dat al die mensen volgen wat ik hier doe’
De adoptie-ouders: `Het levert een hoop lol op, maar ook een directe band met de natuur, en het gevoel dat je een piepkleine bijdrage levert aan iets positiefs’
De Biesboschhoeve
Jan en Ellie Saarloos
Biesbosch 24
tel. 0183 - 50 24 34
voor meer informatie over het project: www.adopteereenkoe.nl .